Wachtwoord vergeten

E-mailadres
*

×

Opmerkingen

Voornaam
*
Achternaam
*
Organisatie
E-mailadres
*

Opmerkingen


×

Bewonersbudgetten

Door middel van bewonersbudgetten wordt een deel van de investeringsruimte en daarmee ook de verantwoordelijkheid voor de (fysieke en sociale kwaliteit van de) woonomgeving bij bewoners neergelegd. Bewoners kunnen op laagdrempelige wijze geld aanvragen of verzamelen voor het organiseren van activiteiten / initiatieven in de woonomgeving. Bewoners worden eventueel ondersteund bij het aanvragen van budget en/of het organiseren van activiteiten.

Beschrijvingstype: Archetypebeschrijving
Organisatie:Inicio
Kosten:€ 50.000 - € 500.000
Toelichting
kosten:
Geheel afhankelijk van aantal bewoners en beschikbaar budget. Er is voldoende geld nodig voor bewoners om nuttige activiteiten uit te voeren. Dit is een bedrag van minimaal 5 euro per bewoner per activiteitenronde/aanvraagperiode.
Doorlooptijd:> 2 jaar
Interventiesoort:bewonersparticipatie
Effecten:woonklimaat - binding met / betrokkenheid bij wijk/buurt - actief zijn in de wijk - ontmoeting / sociale contacten - sociale cohesie / sociale samenhang - zorg voor omgeving - sociaal kapitaal - weerbaarheid - zelfvertrouwen
Niveau effectladder:niveau 3: interventies met voorlopige bewijskracht
Beschrijver:Johan Vellinga (jvellinga@inicio.nl)


Aanleiding

De wens om een deel van de investeringsruimte en daarmee verantwoordelijkheid voor de woonomgeving over te dragen aan bewoners. Hiermee wordt beoogd meer betrokkenheid van bewoners bij hun leefomgeving te organiseren, ten gunste van de leefbaarheid en de sociale cohesie in de wijk. Bewoners worden in toenemende mate als partner gezien in de sociale en fysieke verbetering van wijken. De interesse van instanties voor bewonersinitiatieven past binnen een bredere herijking van de verzorgingstaat, waarbij de overheid de bal steeds meer bij de burger legt.

Doel

Sociale en/of fysieke verbetering van de woonomgeving door het faciliteren van bewonersinitiatieven middels bewonersbudgetten.

- Empowerment van bewoners
- Organiseren van directe en laagdrempelige invloed op de woonomgeving
- Bewoners medeverantwoordelijk maken voor de sociale en fysieke kwaliteit van de woonomgeving
- Betrokkenheid bij de woonomgeving vergroten
- Het zelfstandig uitvoeren en ontwikkelen van initiatieven voor leefbaarheid door actieve burgers.
- Bevordering van contact en verbinding tussen bewoners en instanties
- Sociale cohesie en leefbaarheid vergroten

NB: Het faciliteren van bewonersinitiatieven wordt vaak als hoofddoel gezien. Hier zit echter een bovenliggend hoofddoel achter verscholen, namelijk sociale en/of fysieke verbetering van de woonomgeving (of een soortgelijk doel dat wordt bereikt middels het faciliteren van bewonersinitiatieven). Bewonersinitiatieven/bewonersparticipatie is een middel om dit doel te bereiken en is niet het hoofddoel van bewonersbudgetten.

Doelgroep

Alle bewoners van een wijk of gebied waarvoor bewonersbudgetten beschikbaar zijn.

Activiteiten

Er zijn verschillende vormen van bewonersbudgetten. De te volgen activiteiten kunnen verschillen en daarom is er altijd sprake van maatwerk. Hieronder worden de te nemen ‘oerstappen’ van bewonersbudgetten benoemd.
De ‘oerstappen’ dienen vervolgens verder gespecificeerd te worden naar de budgetvorm.

Voorbereidend
- Budget vrijmaken waar bewoners een beroep op kunnen doen
- Geografisch gebied en doelgroep bepalen
- Wensen en ideeën doelgroep ophalen (hoe kijken zij er tegen aan, welke voorwaarden achten zij juist etc.)
- Doel en voorwaarden formuleren waar een aanvraag aan moet voldoen
- Bewoners informeren over de mogelijkheden van bewonersbudgetten
- Aanwijzen budgetregisseur of samenstellen beoordelingscommissie
- Centrale plek creëren waar de initiatieven binnen komen en voor iedereen zichtbaar zijn

Uitvoerend
- Budget ter beschikking stellen middels gekozen vorm. Grofweg zijn er twee mogelijkheden hiervoor: (1) budget middels vouchers of cheques aan alle huishoudens verspreiden, (2) budget centraal houden en (een deel) uitkeren als er een aanvraag wordt ingediend en goedgekeurd.
- Enthousiasmeren van bewoners om iets voor de buurt te doen
- Beoordelen van aanvragen door een budgetregisseur of beoordelingscommissie. Toetsing aan opgestelde voorwaarden
- Uitkeren van aangevraagd budget aan bewoners
- Passende ondersteuning aan bewoners. U kunt hierbij denken aan ondersteuning bij de aanvraag van het budget, subsidie, de organisatie, ter beschikking stellen van materialen, hulp bij uitvoering van initiatieven, etc. (zie ook tips & trucs)
- Netwerk inschakelen (gemeente, corporatie, welzijn, buurtorganisaties, andere initiatieven) om bewonersinitiatief te promoten/ondersteunen
- Verantwoording van besteed budget door initiatiefnemers (bonnetjes, verslag, foto’s)
- Evaluatie van de toegepaste budgetvorm en de ingediende initiatieven

Wijze van uitvoering

- Dat is aan de professional en afhankelijk van de doelstellingen van het bewonersbudget. Omdat de regie bij de bewoners ligt, zal het voornamelijk stimulerend, faciliterend en ondersteunend zijn: het beschikbaar stellen van budget en eventueel overige materialen, eventueel aangevuld met passende ondersteuning bij de aanvraag, organisatie en uitvoering van initiatieven, alleen daar waar nodig.
- Zorg van tevoren voor een protocol dat in werking treedt bij conflicten tussen bewoners, tussen faciliterende partijen of tussen bewoners en faciliterende partijen.
- Zorg voor een democratische verdeling van het geld
- Bedenk hoe je fraude en oneigenlijk gebruik van het budget kunt voorkomen
- Zorg voor consequentheid bij het beoordelen van de aanvragen
- Zorg dat iedereen op zijn manier een aanvraag kan indienen (via internet, aan een balie)
- Creëer genoeg tijd om de aanvragen te beoordelen
- Zorg voor een goede communicatie en publiciteit naar de doelgroep
- Zorg voor terugkoppeling van de aanvragen naar de doelgroep

Effecten


- Beter(e) woonklimaat voor gemeente, corporatie, bewoners (oorsprong: Als bewoners budgetten krijgen en activiteiten in hun buurt organiseren dan zorgt dat voor een beter sociaal en fysiek woonklimaat.)
- Meer binding met / betrokkenheid bij wijk/buurt voor gemeente, corporatie, bewoners (oorsprong: Door het faciliteren van bewonersinitiatieven middels bewonersbudgetten ontstaat er meer binding met / betrokkenheid bij de buurt. Als bewoners budgetten krijgen, dan krijgen zij verantwoordelijkheid om de woon- en leefomgeving mede te bepalen. Meer verantwoordelijkheid zorgt voor meer betrokkenheid.)
- Meer actief zijn in de wijk voor gemeente, corporatie, bewoners (oorsprong: Door de beschikbare budgetten en de laagdrempelige methode worden bewoners uitgedaagd actief te worden in de wijk. De interventie spreekt een sluimerende behoefte aan om bij te dragen aan een beter sociaal en/of fysiek woonklimaat. Dit zorgt voor (meer) actieve bewoners.)
- Meer ontmoeting / sociale contacten voor gemeente, corporatie, bewoners (oorsprong: Als bewoners budgetten krijgen, dan zullen zij hiervan activiteiten organiseren voor/met elkaar. Hierdoor ontmoeten zij elkaar en maken zijn nieuwe contacten. Een systeem waarmee bewoners een individuele waardecheque krijgen waarmee ze samen kunnen sparen voor voldoende budget vergroot dit effect.)
- Meer sociale cohesie / sociale samenhang voor Bewoners (oorsprong: Als bewoners budgetten krijgen, dan zullen zij hiervan activiteiten organiseren voor/met elkaar. Hierdoor ontmoeten zij elkaar en maken zijn nieuwe contacten. Samen actief zijn in de woonomgeving zorgt voor meer sociale cohesie / sociale samenhang.)
- Meer zorg voor omgeving voor gemeente, corporatie, bewoners (oorsprong: Door bewoners middels bewonersbudgetten medeverantwoordelijk te maken voor de sociale en fysieke kwaliteit van de woonomgeving ontstaat er meer zorg voor hun eigen woonomgeving.)
- Groter(e) sociaal kapitaal voor initiatiefnemers (bewoners) (oorsprong: Meer bewonersactiviteiten in de wijk zorgt voor nieuwe contacten en ontmoetingen. Hierdoor nemen de gemeenschapzin, de informele netwerken, het vertrouwen en wederkerigheid toe. Hiermee groeit het sociaal kapitaal van bewoners. Initiatiefnemers ontwikkelen tevens persoonlijke competenties en vaardigheden door het organiseren van activiteiten. Ook dit kan tot het sociaal kapitaal van bewoners worden gerekend.)
- Beter(e) weerbaarheid voor initiatiefnemers (bewoners) (oorsprong: Door het organiseren van activiteiten ontwikkelen initiatiefnemers competenties, vaardigheden en deugden. Hierdoor krijgen zij meer zelfvertrouwen en kunnen zij beter tegen kritiek en / of omgaan met tegenslagen. )
- Meer zelfvertrouwen voor initiatiefnemers (bewoners) (oorsprong: Het organiseren van activiteiten zorgt voor een toename van het zelfvertrouwen bij initiatiefnemers.)

Toelichting effecten

In principe kan een breed scala aan effecten optreden, omdat het om initiatieven vanuit de bewoners gaat. Dit kan dus van alles zijn. Daarom zijn niet alle denkbare effecten hier benoemd (denk aan sociale veiligheid, verkeersveiligheid, meer groen in de wijk, etc.). Het ligt ook aan welk doel de investeerder beoogt met het bewonersbudget. De investeerder bepaalt de randvoorwaarden waar een bewonersinitiatief aan moet voldoen om in aanmerking te komen voor het bewonersbudget.

Niveau effectladder

niveau 3: interventies met voorlopige bewijskracht

De interventie bewonersbudgetten is al herhaaldelijk toegepast in de praktijk, zij het in verschillende vormen. Effectiviteit is grotendeels afhankelijk van de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan de interventie.
Inmiddels zijn verschillende evaluatiestudies beschikbaar. Deze zijn overwegend positief. Hoewel die studies vaak conclusies trekken voor een specifieke situatie, zijn er inmiddels voldoende voorbeelden beschikbaar om daaruit algemene conclusies te trekken. Het faciliteren van bewonersinitiatieven middels bewonersbudgetten blijkt een goede methode om meer verantwoordelijkheid bij bewoners neer te leggen en hen op die manier meer te betrekken bij de leef- en woonomgeving.

Beschrijving kernmechanisme

- Directe invloed leidt tot hogere betrokkenheid bij woonomgeving: Bewonersbudgetten maken een directe invloed mogelijk van burgers op hun woonomgeving. Dit leidt tot direct merkbare resultaten en een gevoel van (mentaal) eigenaarschap. Hierdoor neemt de betrokkenheid toe.
- Bewonersinitiatieven leiden tot sociale en fysieke verbetering van de woonomgeving: Afhankelijk van het doel en de spelregels van het bewonersbudgetten kunnen er zowel sociaal als fysiek gerichte initiatieven georganiseerd worden, die de woonomgeving verbeteren.
- Bewonersbudgetten en de initiatieven die daarmee tot stand komen leiden tot meer sociale contacten / sociale cohesie in de buurt: Door het organiseren van activiteiten in de woonomgeving leren buurtbewoners elkaar kennen. Hierdoor ontstaan nieuwe contacten en netwerken in buurt.

Betrokkenen in investerende rol

-   (gemeente)
-   (woningcorporatie)

Betrokkenen in uitvoerende rol

-   (gemeente)
-   (woningcorporatie)

Betrokkenen in co-producerende rol

-   (overige organisatie)

Betrokkenen in incasserende rol

-   (gemeente)
-   (woningcorporatie)
-   (bewoner(s))
- Bedrijven, welzijnsinstellingen of overige maatschappelijke instellingen (overige organisatie)

Randvoorwaarden

- Het is belangrijk dat de informatie bekend is, dat het proces open is en dat iedereen mee kan doen.
- Het budget moet snel uitkeerbaar zijn aan bewoners
- De aanvraag en verantwoording moet laagdrempelig zijn voor bewoners. Bied indien nodig ondersteuning.
- De aanvragen dienen gezamenlijk gekozen en gedragen te zijn voor meer draagvlak
- Het initiatief mag niet in strijd zijn met regels, afspraken etc.
- Zorg voor continuïteit (heb als instantie één gezicht naar buiten, zorg voor langdurige beschikbaarheid van budget, houd voldoende contact met bewoners)
- Maak voldoende tijd vrij binnen de organisatie om de bewoners te ondersteunen
- Draagvlak onder professionals die moeten helpen bij de uitvoering is een voorwaarde voor een succesvol traject
- Zorg dat voor alle partijen duidelijk is wat hun rol is, wat hun bevoegdheden zijn en wat zij van de andere
partijen en het proces kunnen verwachten.
- Als er gekozen wordt om de bewoners individueel een cheque te geven, dan moet de waarde van de cheque niet te laag zijn (minimaal €5 ).

Contra indicaties

De interventie kan beter niet worden ingezet als er vooraf geen duidelijk afspraken gemaakt worden met de doelgroep over wanneer en waarvoor zij financiering kunnen krijgen en op welke manier zij verantwoording moeten afleggen over het bestede geld. Daarnaast dient de investeerder / initiator van het bewonersbudget genoeg tijd vrij te maken om de ingediende aanvragen te beoordelen, zodat er geen oneigenlijk gebruik van het budget plaats kan vinden.

De interventie kan bediscussieerbaar beter niet worden ingezet in zeer kwetsbare wijken, waar bewoners primair met hun eigen kopzorgen bezig zijn en daardoor niet voorbij hun eigen problemen kunnen kijken. Kwetsbare bewoners minder snel geneigd om initiatieven te nemen gericht op een ander en hebben vooral nood aan hulp en ondersteuning gericht op hun eigen leven. Bewonersbudgetten spreken een sluimerende behoefte aan om iets voor de wijk te organiseren. Deze sluimerende behoefte is nodig voor een succesvol functioneren van het budget. Uit onderzoek naar besteding van wijkbudgetten in Amsterdamse krachtwijken blijkt echter dat een groot deel van de bewonersinitiatieven als doel heeft om iets te doen aan sociale problemen zoals sociaal isolement en overlast. Indien dit potentieel in een kwetsbare wijk aanwezig is, dan blijkt een bewonersbudget een succesvolle manier om dit potentieel te faciliteren.

Tips & trucs

- Een selectie van bewoners die keuzes maakt voor anderen (een 'vertegenwoordigende buurtdemocratie') is niet altijd vruchtbaar omdat mensen hun macht als beslisser te serieus kunnen gaan nemen en vanuit hun rol allerlei bezwaren gaan verzinnen op het initiatief van een ander
- Door een systeem waarbij het geld middels vouchers/cheques aan ieder afzonderlijk adres wordt verdeeld en waarbij bewoners zelf moeten sparen om voldoende geld voor hun initiatief bij elkaar te krijgen voorkomt bovenstaande en zorgt vanzelf voor voldoende draagvlak voor de initiatieven.
- Maak de methodiek rond bewonersbudgetten niet te bureaucratisch
- Zorg voor een goed platform om bekendheid aan initiatieven te geven, bijvoorbeeld door middel van een
website
- Het type bewonersbudget is afhankelijk van het type wijk. Plattelandsdorpen zijn relatief sterk zelfredzaam. Wijkbudgetten voor Vinexwijken hebben een ander doel (versterken sociale cohesie) dan achterstandswijken (activering). Kijk naar de wijk en bepaal de vorm van het bewonersbudget.
- De bewonersbudgetten moeten ten goede komen aan het doel dat ermee voor ogen is en niet worden besteed aan 'pretreisjes'. De doelen en voorwaarden moeten daarom helder zijn zodat beoordeeld kan worden of de bewonersinitiatieven bijdragen aan het doel dat voor ogen is.
- Geld kan echter ook de relaties tussen burgers onderling op scherp stellen. Met name door een ongelijke verdeling van het geld komen gevoelens als jaloezie, onbegrip en integriteit boven tafel. Het werken met geld verlangt goede regels en afspraken die nageleefd moeten worden. Ook maakt het uit wie er over de budgetten en initiatieven beoordelen. Bewoners moeten vertrouwen hebben in de regisseur of de commissie.
- Biedt passende ondersteuning aan bewonersinitiatieven. De publicatie ‘Burgers maken hun buurt’ (Platform 31, 2013) biedt een instrument dat professionals helpt passende ondersteuning te bieden aan bewonersinitiatieven, door aandacht te hebben voor vijf elementen die in voldoende mate aanwezig moeten zijn voor succes: Animo, Contacten, Toerusting, Inbedding en Empathie; het ACTIE-instrument.
Animo: [Aansluiten bij eigen motivaties versus bijsturen van plannen.] Sluit zoveel mogelijk aan bij de eigen motivatie van initiatiefnemers. Waar nodig/wenselijk bijsturen om meer resultaten en/of eigen beleidsdoelstellingen te bereiken. Zorg voor eenvoudige regelgeving rondom verantwoording, voorkom bureaucratische rompslomp. Geef helderheid bij het stellen van eigen politieke prioriteiten en kaders.
Contacten: [Interne samenhang versus externe banden met andere groepen en instanties.] Bevorder zo nodig contacten buiten de eigen groep, breng bewoners in contact met andere bewonersinitiatieven en instanties die kunnen helpen. Zorg voor vaste contactpersonen vanuit de eigen organisatie.
Toerusting: [Uitgaan van eigen kracht versus aanreiken ondersteuning.] Zorg voor een goed beeld van de ondersteuningsbehoefte. Leg verbindingen naar andere instanties, initiatieven of buurtbewoners die kunnen helpen. Zorg waar nodig naast financiële ondersteuning ook voor mogelijkheden voor materiële en/of personele ondersteuning. Draag zorg voor voldoende ‘werkruimte’ voor de ondersteuners.
Inbedding: [Logica van burgers versus logica professionele organisaties.] Bevorder een flexibele toepassing van regels en procedures, handel met als basishouding ‘het kan wel!’.
Empathie: [Betrokkenheid versus ondergeschiktheid.] Luister en wees duidelijk en eerlijk over de geboden ondersteuning, vraag expliciet naar verwachtingen en wensen, zorg op cruciale momenten voor waardering en erkenning.

Gerelateerde bronnen

Alleato (2012) Burgerparticipatie en wijkbudgetten. De gemeente: smeerolie of zand? Alleato, adviesbureau voor sociale vraagstukken
Ankeren, M. van, E. H. Tonkens en I. Verhoeven (2010) Bewonersinitiatieven in de krachtwijken van Amsterdam. Een verkennende studie, Amsterdam: Hva/UvA.
Denters, S.A.H., E.H. Tonkens, I. Verhoeven en J.H.M. Bakker (2013) Burgers maken hun buurt, Platform 31
Início (2012) Evaluatie SEV experimentenprogramma Bewoners & Invloed. Over bewoners bereiken en het bereik van bewoners, Rotterdam: SEV
Scheldwacht, R. en I. Crooy (2010) Waardenzeef. Bewoners besteden wijkbudget. Rotterdam: SEV
Tonkens, E. en G. Kroese (2009) Bewonersparticipatie via vouchers: democratisch en activerend? Evaluatie van de eerste fase van de extra budgetten voor bewonersinitiatieven(voucherregeling) februari-oktober 2000, Den Haag: Ministerie van VROM.
Tonkens, E. en I. Verhoeven (2011) Bewonersinitiatieven: proeftuin voor partnerschap tussen burgers en overheid. Een onderzoek naar bewonersinitiatieven in de Amsterdamse Wijkaanpak, Amsterdam: Universiteit van Amsterdam/AISSR

Al deze bronnen zijn gratis als pdf beschikbaar op het internet.

Bijlage(n)

- Tonkensen_Verhoeven_Bewonersinitiatieven_proeftuin_voor_partnerschap_tussen_burgers_en_overheid_-_2011.pdf

Link(s)

- http://www.platform31.nl/publicaties/burgers-maken-hun-buurt-1
- http://kennisbank.platform31.nl/pages/28939/Evaluatie-Bewoners-en-invloed.html



Terug  |   pdf  Totaaloverzicht  |   pdf  Effectenarena  |   pdf  Effectenkaart  |   pdf  Meetblad  
Nieuwe versie online

De nieuwe, verbeterde versie van Wat Werkt in de Wijk staat online.

Wat is onder meer nieuw?
- afgeronde monitormodule
- eigen velden aanmaken voor je organisatie
- een aangepaste wizard (o.m. gebruiksvriendelijker partijen selecteren en suggesties voor andere interessante beschrijvingen)
- groepen van interventiebeschrijvingen maken, met eigen internetadres
- kopieerfunctie
- reactie achterlaten (alleen zichtbaar voor mede-WWidW'ers)

Het kan zijn dat je nog 'bugs', foutjes, tegenkomt. Meld deze dan zo snel mogelijk. Het helpt als je daarbij zo precies mogelijk kunt aangeven wat je deed en met welke interventiebeschrijving en in welke internetbrowser (bijv. Internet Explorer, versie 8.1). Eventueel foutmelding graag met URL/printscreen/browser/inloggegevens doormailen naar wwidw@platform31.nl ovv bug WWidW. Voor vragen kan je altijd bellen naar:

Sterre Hijlkema (06 57 94 21 04)
Frans Desloover (06 22 49 91 56)
×

Problemen

Ondervindt u problemen met de site? We ondersteunen de huidige en voorlaatste versie van de volgende browsers:

  • Firefox
  • Safari
  • Chrome
  • Internet Explorer 8+

Voor de beste ervaring raden wij u aan de nieuwste versie van een de browsers hierboven te downloaden. Bekijk deze site om de nieuwste versies van de browsers te zien. Opmerking: wanneer u een oudere versie van een browser gebruikt, kan dit ervoor zorgen dat u geen toegang kunt krijgen tot WatWerktindeWijk of dat sommige functies van de site niet naar behoren werken. De nieuwste versies van browsers bieden ook betere encryptie en privacy.

Als een functie van de site nog altijd niet naar behoren werkt, probeer dan als oplossing een andere browser. Als u deze mogelijke oplossingen hebt geprobeerd, maar u ervaart nog altijd problemen, neem dan contact met ons op met de volgende details of mail naar wwidw@platform31.nl:

Voornaam
*
Achternaam
*
E-mailadres
*
Probleem omschrijving
*
Besturingsysteem en versie
*
URL
*
Foto
Upload een afbeelding

×